Hısn Keyfa [23 Temmuz 2009 Perşembe]

(Hasankeyf’e dalış keyfi!)  

Neye, nereden bakıldığı çok önemli…
Refah yükseldi, haberleşme çağ atladı, dünya küçüldü; artık uzaklarla ilgileniyoruz…
Böyle bir zamanda, böylesine büyük devlet işlerinin “psikolojik” boyutunu yönetecek ve iyi çalışan ekipler olması lazım!

Kadıköy’deki Hasanpaşa’nın bir yanını dağ, Kurbağalıdere’yi de Dicle suyu olarak düşünün!
Bir köprü, birkaç mahalle, bir minare, işte Hasankeyf!..
Hasanpaşa meydanında, Hasankeyf’i haritadan gösterecek yedi kişi çıkar mı bilemem ama 70 milyonluk ülkemizin yarısı adını duymuştur. Bunun yarısı da “oranın keyfî olarak yok edildiğini” söyler! Peki neden? Dedik ya; bir konuya nasıl baktırıldığımız çok önemli!

3-4 bin nüfuslu Hasankeyf, Batman’a bağlı. 9 sene önce ilçe yapıldı. Son yıllarda durmadan gündeme geliyor, çünkü Ilısu Barajı bittiğinde sular altında kalacak. Haklı da aslında gürültü koparanlar; çünkü “bir tarihin yok edildiğini” söylüyorlar onlara… Hâlbuki ilk önce bu ülkenin enerji, su ve sulama ihtiyacı gösterilmeliydi insanlara. Üretemediğimiz enerji, sulayamadığımız topraklar yüzünden kişi başı kaç lira ödüyoruz yurt dışına?
Orada ülkemizin 4’üncü büyük Hidroelektrik santrali kurulacak; okullarda, hastanelerde, evlerde elektrikler daha az kesilecek! 11 milyar m3 su tutacak olan barajdan Nusaybin, Cizre, İdil, Silopi ovaları sulanıp 121 bin hektar alanda tarım yapılacak… “Tarih yok ediliyor” diyenlerin okuyamadığı; o tarihî yapan Diyarbakır, Siirt, Batman, Şırnak bölgelerindeki on binlerce insanımızın “çare uman” bakışlarıdır!..

Bir gece Hasankeyf’te sabahlamak için, Haydarpaşa’dan kalkan trendeki protesto grubuna katılan… Günler sonra Kadıköy’e dönünce; gün batımı, sahilde, soğuk bira eşliğinde sıcak macerasını anlatarak tepki gösteren kişiler; acaba ta orada, yani tekrar gidilemez uzaklarda bıraktıkları ve hiç deniz görmemiş, hiç gurubun suya aksini görmemiş, hiç şişesi terli soğuk bira görmemiş, hiç ev içinde musluk görmemiş ve hatta yağmurdan başka toprağında hiç su görmemiş insanların halini ne kadar anlar?

Stop
Muammer Erkul
23 Temmuz 2009 Perşembe

—————————————————– 


(İKİNCİ KISIM)

Hısn Keyfa -2-

(Hasankeyf’e dalış keyfi!)  

Acaba hangisi daha komik: “Ekmek bulamıyorlarsa pasta yesinler!” Demek mi, yoksa; “Karanlıkta kalıyorlarsa, cihazları çalışmıyorsa, çamaşırları yıkanamıyorsa, toprakları çatlıyorsa, ağaçları kuruyorsa, hayvanları ölüyorsa, çocukları hastalanıyorsa, içmek için taze su bulamıyorlarsa Hasankeyf’e sadakat turu yapsınlar!” demek mi?

Çaresi; çıkan ve çıkacak benzeri sesleri bastırmaya çalışmak değil, y-ö-n-l-e-n-d-i-r-m-e-k-!.. Konu hazır gündemde; neden bir özel birim kurulmaz ve neden hiç durmadan şu fikir yayılmaz: “Atlantis kadar eski ve gizemli… Hasankeyf’te tarihî dalış!”

Batman’a 36 km. Tarihî Süryani piskoposluk merkezi. Abbasilerin eline geçince ismine Hısn Keyfa (Kaya hisarı) dendi… Artuklu, İlhanlı, Akkoyunlu ve Safevilerin izini taşıyan Hısn Keyfa 1517’de Osmanlı topraklarına katılıp Diyar-ı Bekr eyaletine bağlı bir sancak merkezi yapıldı. Hasankeyf Kalesi, Sarayı, Köprüsü yıkıntı halinde, Eyyübi eseri Camiü’r-Rızk’ın ise sadece minaresinin bir bölümü ayakta kalmış.

Projeye ilave edilmeli: Sözü geçen yıkıntıları aslına uygun ve yukarıya yeniden yapmalı… (Yeni) Hısn Keyfa Kalesi kurtarılan eserler için müze, ve yeni yapılacak Hısn Keyfa Sarayı turistler için konaklama merkezi olmalı… Ardından bütün dünyaya “Tarihe Dalış” fikri reklâm edilmeli, profesyonelce, mütemadiyen… Dalgıçlara, araştırmacılara, öğrencilere hodri meydan! Su altına inen asansörler, mini cam denizaltılar, şeffaf tünellerle su altı seyirleri… Kim gidip görmek istemez böyle bir mekânı?
Zaten yok olan bir tarih (aslında) su altında muhafazaya alınmış olur! Ayrıca dışarıya da yeni bir Hısn Keyfa inşa edilmiş olur! Kavgalar biter ve Hasankeyf para basan bir “darphane”ye döner!

Sen orayı böyle gösteremez, böyle anlatamaz, böyle inşa edemezsen, tarih, turizm ve kâr merkezi haline getiremezsen birileri de çıkar ve aynı Hasankeyf’i senin ayağına köstek, kafana taş, sırtına sopa, yoluna engel eder, hiç şüphen olmasın!
İnsanların olaylara nasıl baktığı çok önemli, evet ama bundan daha önemlisi; olayların insanlara neresinden gösterildiği!..

Stop
Muammer Erkul

24 Temmuz 2009 Cuma

7 yorum

  1. Author

    Günaydın, Keyf Hoşe!..
    Hele kurban eyi demişsen.
    Hoş demişsen de ne demişsen?

    Hısn diye Hüseyin\’e derler. Hasan Haso olur.

    Az de pır azdıkım.
    Bu Kürtçe güzel bir söz, zaten başka da Kürtçe bilmiyorum.
    Şimdi diyeceksin ki bu Kürtçe muhabbeti de nerden çıktı.
    İşte öyle…

    Y.

  2. Author

    Bilmiyormuşsunuz ya, düzeltelim 🙂
    Onun doğrusu şudur:
    Ez pır hej te dıkem…
    Hakkat, güzel sözdür!

    HABİP

  3. Author

    İnsanlar büyük şehirlerde yaşayıp ahkam keserler [hükümler verirler] herşeyin hazırına sahiptirler. Teknolojinin her türlü nimetlerinden yararlanırlar. Doğayı, tarihi başka yerlerde, başkalarının hayatlarında ararlar. Cahiliyetten şikayet edip, cahil bırakmak pahasına hor görürler. Aslında herkes kendi için ister!

    KUYRUKLUYILDIZ

  4. Author

    Hısn Keyfa; “HASAN’IN KEYFİ” filan anlamına gelmiyor!..

    Bu bölgenin tarihi çok eski.
    Çok medeniyetler gelip geçmiş buradan.
    Bölge Müslüman Arap’ların eline geçtiği zaman, buraya; Kaya Hisar, Kaya Kale anlamında “HISN KEYFA” demişler…

    Hısn: Kale, hisar. Sığınmağa, korunmaya mahsus sağlam yer anlamına geliyor.
    Söylenegelen Keyfa veya Keyf de “Keyif” demek değil!..

    Misal: Eshab-ı Keyf deniyor ama, bu “Keyif süren eshab” demek değil.
    Onların “mağarada” olduğunu anlatıyor…
    Kehf kelimesinin telaffuzu dile zor geldiği için Keyf deniyor!
    Yani “KEHF” de Mağara, in, oyuk demek. Sığınacak yer altı, demek…

    Neticede Hısnıkehfa (Hısn Kehfa, Hısn Keyfa)’nın ismi 1937 senesinde değiştiriliyor, ve Hasankeyf yapılıyor!..

    Yeni ismiyle keyfi yerine mi geliyor buranın, yoksa keyfi kaçıyor mu, orasını bilemiyorum!

    M.E.

  5. Author

    Aynı kelimeyi bir de ben yazayım:
    EZ DE PIR HEZ DİKIM…
    🙂

    A.SIRRI

  6. Muammer Erkul’u çok takdir ederek takip eden bir okuyucusu olarak diyorum ki…

    Yaptığınız açıklamaya bayıldım…
    Harikasınız!..
    Öğretici bir açıklama.

    Yazınızı da çok beğendim, fikirleriniz de çok iç açıcı geldi bana.

    Saygılarımla…

    GÜNDÖNDÜ

  7. O kadar güzel görünüyor ki Hasankeyf o seyir tepesinden, sebep her ne olursa olsun oradan yok olduğunu görürsem buna çok üzüleceğimi biliyorum.

    Hısn Keyfa yani “kaya kale”…
    Su altı asansörleri mi yaparlar yoksa başka bir şekilde mi korumaya alırlar, her ne yapabilirlerse, yapmalılar bence…

    GÜLSÜM

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir