Kırkambar (Yetişkin aşıları)
Çocuklarımızı aşılatmamız gerektiğini hemen hepimiz biliriz. Yetişkinlerin de aşıları vardır ve yaptırmaları tavsiye edilir.
Geçen sene Kaliforniya’da boğmaca salgını vardı ve üç bine yakın vaka tespit edildi.
50 yıl önce böyle bir epidemik yaşanmış ama kimse bulaşıcı bir hastalık olan boğmacanın 2010’da geri dönerek tehlike saçacağını tahmin etmemişti.
"Neden birden bire yetişkinlerde boğmaca salgını görüldü?" sorusuna karşılık
Amerikan Sağlık Bakanlığının cevabı; yıllar önce yapılan aşıların etkisini kaybetmiş olabileceği şeklinde…
"Tetanoz, difteri ve boğmaca" aşısı yetişkinlere de tavsiye edilir:
Tetanoz adele enfeksiyonudur ve yaralanmalarla meydana gelebilir, difteri bakteriyel enfeksiyondur ve beyinle kalbi etkiler,
boğmaca da bronşit semptomlarına benzer belirtilerle ortaya çıkar. ABD’de yetişkinlere her 10 yılda bir yaptırmaları tavsiye edilir.
Yukarıda söylediğim gibi yetişkinler arasında boğmaca vakaları görüldüğü için Tdap isimli aşı yetişkinler arasında yaygınlaşmaktadır.
Geçen seneden bu yana bilhassa çocuk bakımıyla alakadar olan yetişkinlere "Tdap" aşısı mecburi kılındı.
"Zatürre" aşısını kimler yaptırmalı?
Zatürre ciddi akciğer enfeksiyonudur ve aşısı bilhassa ihtiyarlara, bağışıklık sistemi zayıf olanlara tavsiye edilir.
Aşı zatürre olma riskini azaltır fakat herkeste hasta olma riskini yok etmez.
Aşı olanlardan zatürreye yakalananlar olsa da hastalığı daha az şiddetle atlatabilirler.
ABD’de bu aşı 65 yaş üstü herkese bir kereye mahsus olmak üzere tavsiye edilir.
Ayrıca halk sağlıkçıları kalp, akciğer, böbrek, karaciğer problemi olanlara ve bağışıklık sistemi zayıf kişilere de tavsiye etmete.
"Zona" hastalığı için aşı var mı?
Zona hastalığı son zamanlarda yetişkinler arasına daha sık görülmeye başlanan salgın hastalıklardan biri.
Herpes zoster virüsünün yol açtığı acılı bir cilt problemi olan zona, suçiçeğine sebep olan virüsle geçer.
Suçiçeği geçirmiş şahısların virüsü vücutlarından tamamen atmaları imkansızdır ve fiziksel ya da duygusal stresle cilt problemi ortaya çıkabilir.
Zona için geliştirilen aşının adı "shingles" aşısıdır ve 50 yaş üzeri yetişkinlerin zona riskini önler.
Bulunduğum eyalette 60 yaşın üstünde herkese (eskiden suçiçeği çıkarıp çıkarmadığına bakılmaksızın) tavsiye ediliyormuş.
"Grip" aşısından yeterince bahsettim mi?
Grip aşısı en yaygın yetişkin aşısıdır.
"İnsan papilloma virüsü" ABD’de neden daha çok genç kızlara yapılıyor?
Maalesef ABD’de cinselikle tanışmış genç kızların sayısı küçümsenemez.
"İnsan papilloma virüsü" kadınlarda rahim ağzı kanseri vakalarının yüzde 99’undan fazlasına sebep olan virüstür.
Son yıllarda insan papilloma aşısı cinsel olarak aktif 11-26 yaş aralığında kadınlara tavsiye edilmekte.
Ayrıca bu virüs erkeklerde ve kadınlarda genital siğillere de sebep olur.
Radyoda dinlediğim bir programda 11-26 yaş arasındaki erkeklere de tavsiye edilmeye başlandığını öğrendim.
Genç erkeklerin neden bu aşıyı olmaları gerektiğini anlamadıklarını ve tepki verdiklerini konuşuyorlardı.
Bu tepki karşısında hazırlanan materyaller ve genital siğillere ait imajlar korku yaymış olmalı ki, genç erkekler de artık aşıya rıza göstermeye başlamışlar.
Türkiye’de bu aşıların hangisi hangi oranda yaygındır bilmiyorum.
Ayrıca bir tıp doktoru değilim.
Aşılarla ilgili bildiklerim okulda öğrendiklerimden, değişik konferanslarda dinlediklerimden ve kendi grubumun altındaki branştan iş arkadaşlarımla konuşmalarımdan öteye gitmez.
Oldukça genel sayilabilecek bu bilgiler umarım bilgilendiricidir.
Fatoş Şimşek